Masterplan voor Bissegem
studieopdracht voor de opmaak van een verkennend onderzoek voor de inrichting van het centrum van Bissegem

opdrachtgever Directie Facility - Stad Kortrijk
ontwerpteam urbain architectencollectief
datum oktober-november 2009
status studie afgerond

Het bestuderen van het studiegebied doet spreken over een 'buiten' en een 'binnen'. 'Buiten' is het beeld van Bissegem dat de passant onthoudt. Deze ruimte wordt voornamelijk bepaald door 3 belangrijke aders: Meensesteenweg, Gullegemsesteenweg en Driekerkenstraat. De buitenruimte kreeg de naam 'steenwegruimte'. Wanneer we deze ruimte verlaten en even in tweede lijn gaan kijken, treffen we een verrassend negatief aan: leegte, rust, stilte, open ruimte, groen. De binnenzijde van Bissegem! Het contrast tussen beide werelden en de nauwe doorgangen of doorsteken van 'binnen' naar 'buiten' en vice versa hebben wij als interessant ervaren. Op basis daarvan is een strategie Bissegem Binnenstebuiten voorgesteld.

'ontspanning' in de 'steenwegruimte'
Doelbewust is er geopteerd om in de 'steenwegruimte' geen grote doorbraken te maken naar het binnengebied. We zien een sterkte in de ruimtelijkheid van de beide afzonderlijke werelden. Een versmelting tast deze ruimtelijkheid aan. We geloven niet in de royale doorzichten van buiten naar binnen en behoeden Bissegem voor gapende wondes. De strategie Bissegem Binnenstebuiten zet in op de versterking van zowel het 'binnen' als het 'buiten' met specifieke maatregelen en voorstellen. In beide werelden liggen tal van potenties om 2 kwalitatieve ruimtes te ontwikkelen die duidelijk van elkaar verschillen. De overgangen gebeuren via glimpen, scheurtjes, geultjes van 'binnen' naar 'buiten' en omgekeerd. Er is niet gekozen voor grote doorbraken, wel voor betekenisvolle 'ontspannings'-ruimtes binnen de ervaringsruimte van de passant: op Bissegemplaats en de Vlaswaag.

Op Bisssegemplaats is er gezocht hoe er ruimte kan gegeven worden aan de drukte die er heerst. Bij het aanschouwen van de dagelijkse drukte spreken we over het fenomeen van eb en vloed. Dagelijks ebt de drukte 's morgens, 's middags en 's avonds weg om even later plots terug te keren. Deze drukte is niet noodzakelijk een negatief element. Via een goede en creatieve verkeersafwikkeling en een verkeersveiligheid kan de drukte omgeturnd worden in een positieve dynamiek en grote levendigheid. Het is misplaatst om kost wat kost het nostalgisch beeld van Bissegem-dorp opnieuw te willen installeren.

De Vlaswaag is een historische plaats. Het is de plaats waar vroeger het vlas geladen en gelost werd. Vandaag heeft deze ruimte de potentie om de mentale drager te zijn van Bissegem als halteplaats. De Vlaswaag ligt precies op de overgang tussen het zuiden en het noorden van Bissegem die van elkaar gescheiden zijn door de spoorlijn.
Op schaal van Kortrijk kan er gezocht worden naar het vlotst mogelijke openbaar vervoersysteem dat de bewoners heel snel, sneller dan met de auto, van punt a naar punt b brengt. Bijvoorbeeld snel van de Bissegem naar de bibllliotheek van Kortrijk en vice versa! Een vlot openbaar vervoer zal bijdragen tot de identiteit van Bissegem, tot de idee van Bissegem als halteplaats.

In Bissegem bestaat de mogelijkheid om te bouwen aan een groot samenhangend weefsel met twee sterke werelden: de binnen- en de buitenwereld. Tal van potentiƫle sites kunnen ingeschreven worden, het weefsel versterken en van de aanwezigheid van het weefsel genieten. In functie van de samenhang dienen een aantal extra doorsteken, verbindingen en onderdoorgangen gerealiseerd worden.

Naast de strategie van een samenhangend weefsel Bissegem Binnenstebuiten schuiven we 3 grote insteken naar voren:
de introductie van 3 schotsen, de introductie van een landschappelijk buffergebied, het benutten van potenties tot woongelegenheden.

drie schotsen
We stellen 3 platforms voor langs de Neerbeekvallei. De platforms vormen als het ware ijsschotsen of in de vallei vastgelopen vliegdekschepen. Ze introduceren een grotere schaal in het valleigebied zonder de ruimtelijkheid van binnen en buiten te bruskeren. Ze vormen opvallende aanwezigen die een plek markeren en een zekere weerstand oproepen tov hun omgeving, het zijn dragers van collectiviteit. Het betreft achtereenvolgens:
a. foyer bissegem binnenstebuiten: nieuwe pool jeugd en cultuur
b. bissegemplaats: centrum van bissegem, de kern van eb en vloed
c. rietput: de logistieke ondersteuning van bissegem

wetlands
Naast de drie schotsen stellen we voor een landschappelijk buffergebied voor regenwater te voorzien in het binnengebied. Het is een compensatie voor de verharde ruimte. Het buffergebied is een gebied gekoppeld aan de Neerbeek dat kan zwellen en ontzwellen aan de hand van de neerslag. Het gebied heeft harde en zachte oevers, paden over het water. Het gebied heeft aan de hand van de seizoenen een minimale en een maximale bereikbaarheid. Aan de hand van een specifiek maaibeheer worden ravot- en trapvelden uitgespaard in de begroeiing.

wonen
In het centrum van Bissegem zijn er tal van mogelijkheden om aan inbreiding te doen. Nieuwe woningen in het centrum zullen een enorme dynamiek voor dit centrum betekenen. Het bouwen dient evenwel gecompenseerd te worden met het gedeeltelijk publiek stellen van de terreinen, het maken van doorsteken binnen/buiten en het voorzien van buurtparkings. Woningen betekenen extra zuurstof voor het centrum. Deze visie kan uitgewerkt worden in een masterplan dat stelselmatig tot stand kan komen. Het plan kan opgesplitst worden in verschillende deelprojecten met steeds wisselende partners. Het aantal partners per deelproject kan zeer beperkt zijn, wat de slaagkansen verhoogt.